Genel Değerlendirme:

Kamu kuruluşlarında görev yapan hekimlerin tam gün çalışmaları sağlık hizmetlerinin sunumu açısından olumlu bir yaklaşımdır. Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında görevli uzman doktorların yaklaşık yüzde 81'i tam gün hizmet vermektedirler. Yüzde 19'u yarı zamanlı çalışmaktadır. Üniversite hastanelerinde görevli 11 bin uzman doktordan ise yaklaşık 1200'ü kamuda yarı zamanlı çalışmaktadır. Yani üniversite hastanelerinde görevli uzman doktorların yüzde 10'u yarı zamanlı olarak istihdam edilmektedirler.

KAMUOYUNDA TAM GÜN YASA TASARISI OLARAK BİLİNEN “ÜNİVERSİTE VE SAĞLIK PERSONELİNİN TAM GÜN ÇALIŞMASINA VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI”

HAKKINDA RAPOR

Genel Değerlendirme:

Kamu kuruluşlarında görev yapan hekimlerin tam gün çalışmaları sağlık hizmetlerinin sunumu açısından olumlu bir yaklaşımdır. Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında görevli uzman doktorların yaklaşık yüzde 81’i tam gün hizmet vermektedirler.  Yüzde 19’u yarı zamanlı çalışmaktadır. Üniversite hastanelerinde görevli 11 bin uzman doktordan ise yaklaşık 1200’ü kamuda yarı zamanlı çalışmaktadır. Yani üniversite hastanelerinde görevli uzman doktorların yüzde 10’u yarı zamanlı olarak istihdam edilmektedirler.

Fakat bazı branşlarda özellikle kadın doğum uzmanlığı gibi alanlarda yarı zamanlı çalışan doktorların fazlalığı ve özel sektörde ücretlerin yüksekliği nedeniyle kamudan belli bir oranda hekim kaybı yaşanabilir. Üniversitelerde görev yapan hekim akademisyenlerinde özel sektörün transfer teklifler ile üniversitelerden ayrılabileceklerdir. Kamu sağlık kurum ve kuruluşlarında doktor sıkıntısının yaşanmaması için gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.

Tam gün çalışma getiren yasal düzenleme olarak bilinen “Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” mevcut haliyle ne yazık ki tüm sağlık çalışanlarının beklentisini karşılamaktan uzaktır.

Tam gün yasa tasarısı ile birlikte hekimlerinin alacakları ücretlerle ilgili kamuoyunda dile getirilen bilgiler gerçeği yansıtmamaktadır. Bir hekimin her gün yaklaşık 19 saat çalışması gibi gerçekleşmeyecek bir çalışma temposunda ancak aşağıda yer alan Sağlık Bakanlığı’nın ifade ettiği ücretlere ulaşılabilinecektir.

Yasa tasarısı bu haliyle hekimlerin beklentisini karşılamaktan uzaktır. Sendikamız tarafından 27 ilde 588 doktorla yapılan anket sonuçlarına göre uzman doktorların yüzde 55’inin pratisyen doktorların yüzde 40’nın tam gün yasa tasarısını desteklemediği görülmektedir.

Ayrıca yeterli iyileştirme yapılmayan hekimlerin dışında kalan sağlık çalışanlarına ise hekimlere yapılan kısmı mali iyileştirmelerden faydalandırılmaması özellikle döner sermaye oranlarının arttırılmaması büyük bir adaletsizlik ve çalışma barışını bozan bir uygulama olacaktır. Tam gün yasa tasarısında diğer sağlık personelinin görmezden gelinmesi kabul edilemezdir.

 Türk Sağlık-Sen olarak adaletsizlikler barındıran eksiklikleri olan tam gün yasasını bu haliyle kabul etmemiz mümkün değildir. Bu nedenle raporumuzda sıraladığımız yasanın getirdikleri ve bizim beklentilerimizin dikkate alınarak yasa tasarısında gerekli düzenlemelerin yapılması ile sağlık çalışanlarının istediği bir düzenleme yapılmış olacaktır. Bu taleplerimizin yerine getirilmesi ile birlikte tüm sağlık personellerin mali ve sosyal haklarında önemli iyileşmeler yaşanacaktır. Sağlıkta çalışma barışı sağlanacaktır.

Yasa tasarısının mevcut haliyle kanunlaşması halinde Türkiye’nin sağlık sisteminde sıkıntı yaşanacağı açıktır.  Bu nedenle Sosyal tarafların görüşü alınarak yasasın yeniden düzenlenmesine ihtiyaç vardır.

Türk Sağlık-Sen yasa tasarısını bu haliyle kanunlaşmaması kanunlaşırsa iptal edilerek yeniden düzenlenmesi için çalışmalarda bulunmaya devam edecektir.

Taslakta Yer Alan Düzenlemeler ve

Türk Sağlık-Sen’in Talepleri

1. Sağlık Tazminatı

Tasarıdaki Düzenleme:

Tasarıya göre Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan askeri hekimlere sağlık hizmetleri tazminatı ödenecektir. Aynı zamanda Türk Silâhlı Kuvvetleri kadrolarında görevli sivil öğretim üyesi tabiplere ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıca ödenmesi hükme bağlanmıştır.

Rakamlarla TSK kadrosundaki Hekimlerin Alacakları Sağlık Tazminatları:

Türk Sağlık-Sen’in Talebi:

• Daha önceki taslaklarda Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinde görev yapan hekimlere de bir tazminat ödenmesi ile ilgili bir hükme yer verilmiş fakat TBMM’ye gönderilen taslakta bu hüküm yer almamıştır. Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinde görev yapan hekimlerinde maaşlarında yaklaşık 800 TL’lik bir artışı sağlayan söz konusu hüküm tekrar taslakta yer almalıdır hekimler ve diğer sağlık personellerinin tamamına da sağlık tazminatı ödenmelidir.
• Tam günde sağlık çalışanlarının gelirlerine yapılacak iyileştirmeler taban aylığa yansıtılacak şekilde düzenleme yapılmalı ve bu emekliliğe yansıtılmalıdır.
• Türk Silahlı Kuvvetlerinde, görevli hekimlere sağlık hizmetleri tazminatı ödenerek ücretlerinde iyileştirme yapılırken Türk Silahlı Kuvvetlerine, bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabip dışı personeli bu tazminattan mahrum bırakılması haksız bir uygulamadır. Sağlık hizmetlerinin bir ekip işi olduğu göz önüne alındığında ekibin büyük bir bölümünün iyileştirmelerden mahrum bırakılması hizmetin kalitesi ve verimliliği açısından da sıkıntı oluşturabilecektir. Çalışma barışını bozan bir uygulama olacaktır Bu nedenle Türk Silahlı Kuvvetlerinde, bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabip dışı personelde sağlık hizmetleri tazminatından yararlandırılmalıdır.
• Tasarıda kurum hekimlerinin durumları ile ilgili bir düzenleme görülmemiştir. Kurum hekimlerine de sağlık hizmetleri tazminatı ödenmelidir.

2- Döner Sermaye Oranlarının Artırılması

Tasarıdaki Düzenleme:

Tasarıda çalışanlar için döner  sermaye tavan oranları Profesör, klinik şefleri, Doçent ve şef muavini için % 800, Uzman tabip ve Tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda Uzman olanlar ile Uzman diş tabipleri için % 700, Pratisyen tabip ve diş tabipleri için %500, İdari sağlık müdür yardımcısı, hastane müdürü ve eczacılar için %250, Başhemşireler için %200, Diğer personel için % 150 ve özellikli birimlerde görev yapanlar için % 200 olarak yer almıştır. Tasarıda nöbet hizmetleri dışındaki çalışma süreleri için mevcut oranların tabip, diş tabibi ve Tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda uzman olanlar için yüzde 30’a diğer personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ödeme yapılması hükmü getirilmiştir. Ayrıca Tasarıda Sağlık ve Çalışma Komisyonu bünyesinde bulunan alt komisyonunda sadece doktorların kendi döner sermayelerinden, doğrudan sabit maaşlarına aktarılan paylarla maaşlarında arttırılmıştır. Doktorların prim yatırması halinde bu düzenleme ile birlikte emeklilik maaşları da yükselecektir.

Türk Sağlık-Sen’in Talebi:

Sadece doktorların maaşlarını artırılarak emekliliğe yansıtılması büyük bir haksızlıktır. Bu düzenleme çalışana ek bir prim yükü getirmeden yapılmalıdır. Ekip hizmeti olarak yürütülen sağlık hizmetlerinde çalışma barışını bozacak bir uygulamadır. Doktorların maaşların arttırılması elbette ki olumlu bir gelişmedir ama diğer sağlık personellerini bu yeni düzenlemeden mahrum bırakmak adaletsizliktir. Bu adaletsizliği ortadan kaldırmak ve sağlıkta çalışma barışını bozmamak için tüm sağlık çalışanlarının maaşlarının yükseltilerek emekliliğe yansıtılması gerekmektedir.

Döner sermaye sistemi hekim eksenli olarak hazırlandığı için tabip dışı sağlık personeli düşük döner sermaye ödemeleri almaktadır. Hekimler ile hekim dışı arasındaki döner sermaye ödemeleri arasında ciddi bir fark vardır. Bu adaletsizliğin giderilmesi ve aradaki makasın daraltılması için tabip dışı personelin döner sermaye oranı % 150’den yüzde %200’e özellikli birimlerde görev yapan personelin döner sermaye tavan oranı da % 200’den % 250’ye çıkartılmalıdır.

Ayrıca Yıllık ve şua izni süreleri ve hastalık raporu hallerinde döner sermaye ek ödemelerinin kesilmemesini ve Döner sermaye ek ödemelerinin vergi dilimi kapsamından çıkarılmasını düzenleyici hükümler bu taslakta yer alarak döner sermayedeki önemli bir sorunun çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

Tasarının Sağlık Bakanlığındaki taslak halinde nöbet hizmetleri dışındaki çalışma süreleri için mevcut oranların %50 sini geçmeyecek şekilde ayrıca ek ödeme yapılacak hükmü yer almıştı. Bu oranda da azaltma yapılarak tabip, diş tabibi ve Tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda Uzman olanlar için yüzde 30’a diğer personel için yüzde 20’ye indirilmiştir. Bu konuda ilk taslaktaki yüzde 50’lilik oran korunmalıdır.

3. Nöbet Ücretlerinin Arttırılması

Tasarıdaki Düzenleme:

• Tam gün yasa tasarısında nöbet ücretleri tüm çalışanlar için ortalama % 60’lar civarında artırılmıştır.
• Nöbet ücretleri yaygınlaştırılarak ağız ve diş sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan çalışanlarda nöbet ücreti ödenecek personel arasına dahil edilmiştir.
• Nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele de nöbet ödenmesi hükmü getirilmiştir.
• Halen yürürlükte olan nöbet ücretlerinin ödenmesi için 8 saatten az olmaması koşulu, tasarıda 6 saate düşürülmüş, 80 saatle sınırlandırılan nöbet ücreti ödemelerindeki sınır  130 saate çıkarılmıştır.

Türk Sağlık-Sen’in Talebi:

• Daha önceki tam gün taslaklarında nöbet ücretleri yüzde 300 oranında artırılarak makul bir seviye getirilmesi öngörülüyordu. Fakat tasarıda bu uygulamadan vazgeçildiği görülmektedir. Nöbet ücretleri eski taslakta olduğu gibi yüzde 300 oranında arttırılmalıdır.

• Birinci basamakta görev yapan tüm sağlık çalışanlarına ve idari hizmetlerde görev yapan tüm kamu çalışanlarına nöbet ücreti ödenmesi gereklidir. Eşitsizliğin ve adaletsizliğin ortadan kaldırılması için böyle bir uygulama yapılması şarttır.
• Nöbet ücretlerinin ödenmesi için 8 saatten az olmaması koşulu, daha önceki taslakta olduğu gibi 4 saate indirilmeli ve nöbet ücretlerinin ödenmesinde saat sınırı uygulaması kaldırılmalıdır.
• Ayrıca bir önceki taslakta belirlenen nöbet ücretlerinin yüzde 50’si tutarında icap nöbet ücreti ödenmesi hükmü getiriliyordu. TBMM’ye sunulan tasarıda ise bu oran yüzde 40’a indirilmiştir. Bu oran tekrar yüzde 50’ye çıkartılmalıdır.

Nöbet ücretleri ile ilgili olarak TBMM’ye sunulan tasarıyla Sağlık Bakanlığı’ndan çıkan ilk taslakta yer alan nöbet ile ilgili düzenlemelerin neredeyse tamamında kesintiler yapılmıştır. Bir düzenleme yapılması sırasında ilk olarak personel haklarında kısıtlamaya gidilmesi kabul edilemez bir tutumdur. Çalışanların bu konuda uğradığı haksızlık giderilmelidir.

4. Çalışma Saatleri İle İlgili Düzenlemeler

Tasarıdaki Düzenleme:

Tasarıda 31/12/1980 tarihli ve 2368 sayılı Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmaktadır. Böylelikle sağlık çalışanlarının haftalık 45 saat olan çalışma süreleri 40 saate indirilmiş olacaktır. Ayrıca taslakta radyoloji çalışanlarının haftalık çalışma süresinin 37,5 saat olarak düzenlenmişti. Alt komisyonda bu süre 35 saate düşürülmüştür.

Türk Sağlık-Sen’in Talebi

Radyoloji çalışanlarının çalışma şartları göz önüne alındığında haftalık 35 çalışma süresi oldukça fazladır. Sendikamızın 2006 yılında 57 sağlık kuruluşunda yaptığı araştırmaya göre, tıbbi röntgen cihazlarının yüzde 31’inin lisansı, yüzde 44’ünün ise ruhsatının olmadığı tespit edilmiştir. Her 100 cihazdan 6’sı 1956 model ve yüksek radyasyon yaydığı için sağlık personelinin hayatı için büyük risk oluşturduğu, Röntgen cihazlarının, dörtte üçünden fazlasının rutin ölçüm ve kalibrasyonlarının yapılmadığı ortaya çıkmıştır.  Mevcut durumda bile oldukça riskli bir şekilde çalışma hayatlarını sürdüren Radyoloji çalışanlarının mesai saatleri haftalık 35 saat yerine insan sağlığı göz önüne alınarak haftalık çalışma süresi 25 saat olarak sınırlandırılmalıdır.

5. Mesleki Sorumluluk Sigortası

Tasarıdaki Düzenleme:

Tasarıyla birlikte hekimlere mesleki sorumluluk sigortası yaptırma şartı getirilmektedir. Tabip, uzman tabip ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan personelin hizmet kusurundan kaynaklı kişilere verdikleri zararların telafisi amacı ile görev yaptığı kurum tarafından mesleki mali sorumluluk sigortası yaptırılacaktır. Tasarıya göre kamuya ait sağlık kurumlarında görevli personelin sigortası ise ilgili kamu sağlık kurumunca yaptırılacaktır.  Kamuda çalışan hekimlerin sigorta primlerinin yarısını kurum döner sermaye gelirlerinden karşılayacak, diğer yarısını doktorlar kendileri ödeyecektir.

Türk Sağlık-Sen’in Talebi:

Kamuda görev yapan hekimlerin mesleki sorumluluk sigortasının primlerinin tamamının kamu tarafından ödenmesi gerekmektedir. Ayrıca ebe, hemşire ve diğer sağlık personeli de tazminat davaları ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu personeller içinde bir düzenlemenin yapılması faydalı olacaktır.