Hükümetin, gıda üretim ve satışlarının denetimi konusunda Batı standartlarını yakalamak için gerçekleştirdiği yasal değişiklik büyük bir ihmali gündeme getirdi. Türk Sağlık - Sen Genel Başkanı Önder Kahveci, gıdaların ruhsatlandırması ve denetlenmesi yetkisinin Sağlık Bakanlığı'ndan alınarak Tarım Bakanlığı'na verilmesini öngören yasa değişikliği nedeniyle 2 aydır gıda denetimi yapılamadığını söyledi. Tarım ve Köy İşleri Bakanı Sami Güçlü ise, "Geçiş döneminde sorun olmasın diye her iki bakanlık da şu anda denetim yapıyor" dedi.

 

Kahveci, Milliyet'e yaptığı açıklamada, 5179 sayılı "Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun"un 5 Haziran'da Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini anlatarak, söz konusu değişiklik ile Sağlık Bakanlığı'nın ruhsatlandırma ve denetim yetkilerinin Tarım Bakanlığı'na devredildiğini belirtti. Tarım Bakanlığı'nın böylece üretim, ruhsatlandırma ve denetim alanlarında tek yetkili haline geldiğini belirten Kahveci, "Ancak, Bakanlığın gıda denetimi yapacak elemanı yok" diye konuştu.
Yeni düzenlemenin geçici 5. maddesi uyarınca, denetim için Sağlık Bakanlığı kadrolarından 500 çevre sağlık teknisyeninin Tarım Bakanlığı'na geçirilmesinin öngörüldüğünü dile getiren Kahveci, yasal düzenlemenin üzerinden 2 ay geçmiş olmasına karşın bu konuda henüz bir adım atılmadığını da öne sürdü.

500 kişi nasıl yapacak?

Kahveci, "Düzenleme değişikliğine gidilmeden önce, Sağlık Bakanlığı 3500 personeli ile gıda denetimlerini gerçekleştirmekte sıkıntı çekerken, Tarım Bakanlığı kendisine geçiş yapacak 500 personel ile söz konusu denetimleri nasıl gerçekleştirecek? Sadece İstanbul'da gıda üretimi yapan 15 bin yer var. Denetim yetkisinin tek elde toplanması isteniyorsa bunun adresi Sağlık Bakanlığı olmalıydı. Halk sağlığı çok ciddi tehdit altında" dedi.

Boşluk yok

Yasal düzenleme talebinin Sağlık Bakanlığı'ndan geldiğini, dünyadaki örneklerinde de uygulamanın Tarım Bakanlığı tarafından yapıldığını kaydeden Güçlü ise, "Üretim denetimi yetkisi geçmişteki gibi bizde. Yasa, satış noktalarındaki denetimi de bize verdi. Yasada 500 personel yazılmış, ancak biz ne kadar talep edersek o sağlanacak. Bu işlemler de bitmek üzere" dedi. Geçiş döneminde boşluk olmaması için her iki bakanlığın şu anda ortak denetimi sürdürdüğünü kaydeden Güçlü, "Belediyelerin de denetim yetkisi var. Kimse endişe etmesin" diye konuştu. Sağlık Bakanı Recep Akdağ'ın da denetimlerde aksama olmaması için bir genelge hazırladığı öğrenildi.

İki bakanlık topu birbirine attı

Bülent Yardımcı
1995'te çıkarılan 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle (KHK) gıda ve çeşitli ihtiyaç maddeleri konusunda denetim ve kontrol yetkisi belediyelerden alınarak Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'na verildi. Denetim konusunda bu iki bakanlığın yetkili kılınması uygulamada önemli aksaklıklar ve sorunlar yarattı. 1930'dan beri belediyelerin yaptığı piyasa denetimi olayını üstlenen bu iki bakanlık, uygulamada başarılı olamadı. Pek çok konu ve sorun iki bakanlık tarafından da sahiplenilmeyerek ortada bırakıldı. Özellikle işyeri açma izin ve ruhsatları konusunu aralarında paylaşamayan ve çekişen iki bakanlık, iş denetime ve cezalandırmaya gelince topu birbirine attı. İki bakanlığın çekişmesinin yarattığı başıbozukluk ve denetimsizlik nedeniyle sağlığa aykırı ve hileli gıda imal edip satanlar işi azıtarak adeta piyasayı ele geçirdi. Bu durum, hem vatandaşın sağlığını tehlikeye atarken hem de yasalara ve kurallara uygun çalışan ciddi firmalar açısından da büyük bir haksız rekabet yarattı. Sağlığa aykırı satışlarının yarattığı şikâyetler büyük boyutlara ulaşınca 560 sayılı KHK'nin yerini almak üzere hazırlanan yeni gıda yasası 5 Haziran'da yürürlüğe girdi. Bu yasa gıda piyasasındaki denetim ve kontrol yetkisini Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'na vererek denetim konusundaki iki başlılığa son vermeyi amaçladı. Türk - Sağlık Sen Genel Başkanı Önder Kahveci çok haklı. Sağlık Bakanlığı 5 Haziran'dan bu yana işyeri açılış izni ve ruhsatı verme dışında hiçbir denetim çalışması yapmıyor. Bakanlığa sorulduğu zaman, "Yasa ile ilgili 22 yönetmelik çıkacak, onu bekliyoruz", "Personelimiz yetersiz", "İlgili kuruluşlardan bize personel aktarılacak" diyerek "ipe un seriyorlar". Yasanın yürürlüğe girdiği günden bugüne kadar geçen 70 gün içinde sadece 2 yönetmelik yayımlanabildi. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bu hızla giderse 22 yönetmeliği ancak 2 yılda yayımlayabilecek ve 2 yıl piyasayı denetlemeyecek. Bakanlık mazaret üretip görevini yapmazken; hilebazlar, madrabazlar hileli ve bozuk gıdalarla tüketiciyi zehirlemeye devam ediyor. Ankara bürokrasisi bu konuda da sınıfta kaldı. Başta gıda olmak üzere piyasaların kontrolü konusunda eskiden olduğu gibi yine belediyeler yetkili kılınmalı. Bu sorunu yerel yönetimler daha iyi bir şekilde çözebilir.

 

Kaynak: Milliyet Gazetesi