Aslında  aile hekimliği çok farklı anlamlarda kullanılan bir  kavramdır.Hatta bir sağlık sistemi olarak kullananlar vardır.Bu kavramı kullananların ne  amaçla kullandığına ve neyi kast ettiklerine kendi tanımlarında bakmak gerekir.Bilinen doğru kavram  Aile Hekimi Uzmanıdır.

 Aile hekimi uzmanı ;bazı ülkelerde genel pratisyenle eş anlamlı kullanılmakla      birlikte,  herhangi bir örgütlenme veya finansman sisteminden bağımsız olarak, özellikle birinci basamakta hastalık veya  hasta kişi ayrımı yapmadan   bütüncül bakmak üzere eğitilmiş kişi olarak tanımlanır.

 

Sağlık Bakanlığı aile hekimliği ile birinci basamak hasta bakım hizmetlerini ve bazı kişiye yönelik koruyucu hizmetleri belli bir mekanda,bir aile sağlığı elamanı ile birlikte veren,yerel sağlık  idaresi ile sözleşme yaparak çalışan,finansmanı kurulacak genel sağlık sigortası tarafından yapılacak olan,kendisine aile hekimi denecek pratisyen veya herhangi bir dalda uzman hekim tarafından yapılacak sağlık hizmeti uygulamasını ifade etmektedir.

   

 

Kanunun gerekçesinde söylenen neden; birinci basamak sağlık hizmetlerini iyileştirmek ve genel sağlık sigortasına geçmek isteğidir.

Aslında ise;yapılan Sağlık Bakanlığının  sağlık hizmeti vermekten çekilmesidir.Birinci basamak tedavi hizmetlerini bile özel sektöre devretmekte,koruyucu hizmetleri ise yok saymaktadır.

 

 

Daha önceki hükümetlerden bazıları da aile hekimliği konusunda çalışma yaptı,özellikle ANAP Hükümetleri çok çalışma yürüttü.Fakat eleştirilerden faydalanarak sürekli değerlendirmeler yaptılar,hazırladıkları kanun taslaklarında  düzenlemeler yaptılar,beklide hazırladıkları taslağın Türkiye’de uygulanamayacağını veya uygulamanın yarar getirmeyeceğini düşünerek yasal düzenleme yapmadılar ve uygulamaya geçmediler.

 

Aile hekimi uzmanı bir çok ülkede vardır.Fakat aile hekimliği uygulaması farklı şeydir.Her ülkede farklı sağlık sistemleri vardır.Hükümetin uygulamaya koymak istediği şekilde bir uygulamada farklı ülkelerde farklı uygulamalar şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Her ülkede de sistemin iyi işleyen yerleri olduğu gibi, sorunları da vardır.Bunları ayrı, ayrı ve o ülke şartlarında ele almak gerekir.Başka ülkede başarılı olmuş uygulamaların Türkiye’ye uygun olup olmadığı ayrı şeydir.Başka ülkelerde başarılı olması Türkiye’ye gerekçe gösterilmemelidir.

Her ülke birbirinden çok farklı uygulamalar göstermektedir.Aile hekiminin görevleri,çalışma yöntemi ,statüleri,örgütlenme modeli ve hizmetin finansmanı her ülkede farklıdır.

 

 

Temel Sağlık Hizmetlerinin ve Koruyucu Sağlık Hizmetlerinin aslında farklı kavramlardır.Fakat her iki hizmetinde aksaması beklenmektedir.Çünkü Aile hekimliği Temel Sağlık Hizmeti veya   koruyucu sağlık hizmeti demek değildir.Bu hizmetlerden farklı bir anlayıştır ve  bu hizmetleri vermek gibi bir amacı da yoktur.Bu hizmetleri Toplum sağlığı Merkezlerinin vereceği söyleniyor.Her ilçede onlarca sağlık ocağının yerine  bir tane   olmak üzere kurulacağı söylenen toplum sağlığı merkezlerinin ne yapacağı belirsizdir.

 

Kanuna göre kişiye yönelik koruyucu hizmetler ve birinci basamak hasta bakım hizmetleri vermesi gerekir.Fakat ilgili yönetmelikte koruyucu hizmet olarak sadece; bağışıklama,gebe ve çocuk takibi hizmetlerinden bahsedilmekte diğer koruyucu hizmetlerden hiç söz edilmemektedir.

 

Aile hekimliğinde de sevk sitemi tanımlanmıştır.Ülkemizde 1961 yılından beri sevk sistemi vardır.Fakat uygulamada işlememektedir.Aile hekimliğinde sevk sisteminin iyi işleyeceğinin söylemek mümkün değildir.Hatta baştan yanlış başlamaktadır.Çünkü Kanun “sevk sistemine uymadan gidenlerden katkı payı alınacağını” belirtmektedir.Bu durum;  katkı payını ödemeyi göze alanların sevk sistemine uymasına gerek olmadığı anlamına gelmektedir.İsteyen yine direk hastanelere gidebilir.

 

 

Artırması beklenir.Türkiye genelinde düşünür isek yaklaşık 25 bin yeni hizmet birimi ortaya çıkaçak  demektir.Bu birimlerin daha fazla kazanmak ve rekabet edebilmek kaygısı ile gereksiz tetkik ve tedavi harcamaları yaptığı diğer ülke uygulamalarında görülmektedir.Ülkeler bu konuda sıkıntıdadır ve çeşitli düzenleme arayışları içerisindedir.

 

 

Aile hekimi uzman sayısı Ülkemizde 1500 çıvarındadır.Bu uzmanlarda eğitimlerini tamamen 3.basamak eğitim hastanelerinde yaptılar.Birinci basamakta eğitim almadılar.Hekim açığını pratisyen hekimlerle veya diğer uzmanlarla gidermek istemektedir.Bu hekimleri eğiteme alacağını söylemektedir.Fakat Düzce’de eğitime alınmadan uygulama başladı.

Aile sağlı elamanlarına da  herhangi bir eğitim verilmeden uygulama başladı.

Aslında hekimler ve diğer personel bu uygulamaya göre yetiştirilmemiştir.Mutlaka eğitim almaları gerekir.    

 Aile hekimliğinde çalışan sağlık çalışanlarını esas statüsü kişilerin  yerel sağlık idaresi ile sözleşme yapma modeli olduğu için bunu dikkate alır isek alınacak ücret; hizmet verilen kişi sayısına,gezici hizmet kapsamındaki kişi sayısına,çalışılan bölgenin gelişmişlik sayısına göre belirlenmektedir.Bu nedenle sağlık çalışanları farklı paralar alacaktır.

 

 

Bu uygulamanı esası;  Birinci basamak tedavi hizmetlerinin serbest çalışan veya  yerel sağlık idaresi ile özel sözleşme yapan sağlık çalışanları tarafından verilmesini sağlamak yani birinci basamak sağlık hizmetlerinin tamamen özelleştirmektir.Özelleşmiş hizmetlerde ise elbette piyasa kuralları geçerli olacaktır.

 

 

Yasada belirtildiğine göre Sağlık ocakları ve sağlık evleri hasta bakamayacak,aile hekimliğine verilen görevleri yapamayacaktır.Hatta Düzce de ki uygulamalara göre sağlık ocakları kapatılacak, binaları boşaltılacak ve  aile hekimlerine verilecektir.

Aile hekimi farklı,aile hekimi uzmanı farklıdır. Ülkemizde 1500 kadar ile hekimi uzmanı var.Ülkenin tümü için 25 bin aile hekimine ihtiyaç vardır.Bu nedenle pratisyen hekimlere ve isteyen diğer uzmanlara da aile hekimliği yapacaklardır.

 

 

Aile hekimliğini uygulamasında esas önerilen sistem olan sözleşme yaparak çalışmaya başlayanlar, sözleşmeli personel olacak daha önce almakta olduğu aylık ve döner sermaye ödeneğini   alamayacak ve başka bir görev yapmayacak,başka bir işte çalışamayacaktır.Tayin olamayacaktır.

 Görevlendirilen kişiler ise sadece aylıklarını alacak ve hizmet verdikleri kişi sayına göre daha az bir ücret alacak,fakat döner sermaye dahil başka bir ücret alamayacaktır.

Bu kişilerin isterlerse tekrar kadrolarına dönebileceği söylense de bunun uygulanıp uygulanmayacağının veya nasıl uygulanacağının garantisi yoktur.

  

 

Sağlık çalışanlarının muhatabı tamamen değişecektir.Sözleşmeyi GSS yapacaklar, hizmetlerinin karşılığı olan ücretleri  ve ücretlerin veriliş şeklini GSS belirleyecektir.

  

 

Elbette çalıştırılabilir.Burada esas yapılmak istenen, sağlık bakanlığının kendisine bağlı Devletin memuru olan sağlık çalışanları ile sağlık hizmeti vermek istememesidir.Bu düzenleme Devlet memuru sağlık personelini ortadan kaldırma girişimidir.